Herken jij eenzaamheid in de klas?

Eenzaamheid bij kinderen is vaak moeilijk te herkennen. Een nieuwe, gratis tool ondersteunt leerkrachten bij het herkennen van signalen, het voeren van het gesprek en het aanpakken van eenzaamheid in de klas. KiVa heeft deze tool samen met Kinderpostzegels, De Kindertelefoon en andere organisaties ontwikkeld.

1 op de 10 kinderen voelt zich eenzaam

Ongeveer 1 op de 10 kinderen in groep 6, 7 en 8 voelt zich meestal of altijd eenzaam. Deze kinderen geven hun leven een duidelijk lager rapportcijfer dan kinderen die zich nooit of soms eenzaam voelen.

Eenzaamheid heeft een grote invloed op kinderen. Het vermindert hun geluksgevoel en kan leiden tot mentale en lichamelijke problemen. Eenzaamheid hangt samen met de cijfers die kinderen halen, hoe bekwaam zij zich voelen, hun betrokkenheid in de klas en hoe graag zij naar school gaan. Daarnaast hangt eenzaamheid samen met een negatief zelfbeeld, een laag zelfvertrouwen, meer depressieve en angstklachten en een slechtere lichamelijke gezondheid op latere leeftijd.

Eenzaamheid onder kinderen is aan te pakken. Daarom is het belangrijk om signalen tijdig te herkennen en hierover in gesprek te gaan.

Een project voor het basisonderwijs

Kinderpostzegels heeft een programma over eenzaamheid opgezet rond drie leefwerelden van een kind: de brede maatschappij, ouders en verzorgers, en de basisschool. Voor de basisschool is samen met betrokken organisaties een project opgezet: Aanpak eenzaamheid onder kinderen in het basisonderwijs.

Het doel van dit project is om leerkrachten te ondersteunen bij het tijdig signaleren van eenzaamheid bij kinderen in groep 6, 7 en 8. Zo helpt het project voorkomen dat eenzaamheid ernstiger wordt. Daarnaast wil het project het taboe op eenzaamheid doorbreken.

Voor het project is onderzocht hoe kinderen en leerkrachten eenzaamheid omschrijven en hoe zij dit onderwerp in de klas willen bespreken. Daarvoor zijn 20 focusgroepen gehouden met in totaal 99 kinderen uit groep 6, 7 en 8. Ook namen 17 leerkrachten deel aan het onderzoek.

Wat biedt de tool?

De tool helpt leerkrachten om eenzaamheid beter te begrijpen en signalen tijdig te herkennen. De tool bevat:

• achtergrondinformatie over eenzaamheid bij kinderen
• hulp bij het herkennen van signalen van eenzaamheid
• tips om het gesprek te voeren, met de groep en met een individuele leerling
• suggesties voor alledaagse schoolsituaties, verspreid over het hele schooljaar, die helpen om ernstige eenzaamheid te voorkomen

De tool is flexibel en eenvoudig in te passen in de bestaande werkwijze van een school. Leerkrachten kiezen zelf welke onderdelen zij gebruiken.

Waarom KiVa meewerkt

Bij KiVa werken we eraan dat elk kind zich veilig voelt op school. Daar hoort bij dat kinderen zich gezien en verbonden voelen in hun groep. Daarom heeft KiVa graag bijgedragen aan de ontwikkeling van deze tool.

Gratis voor elke basisschool

De tool is gratis beschikbaar voor alle basisscholen in Nederland. Bekijk de tool op www.kinderpostzegels.nl of via deze link.

Voor meer achtergrondinformatie en praktische tips is er ook een podcast.

Samen kunnen we in actie komen tegen eenzaamheid en zorgen we ervoor dat kinderen zich gezien en verbonden voelen.

---

Over het project

Het project is ontwikkeld in samenwerking met Universiteit Utrecht, De Kindertelefoon, Join Us, KiVa, Vreedzaam en Young Academy of Life. Met veel dank aan Eén tegen eenzaamheid, Noaber, SOD Fonds & Fie van der Hoop Fonds en Nationale Nederlanden.

De cijfers in deze blog komen uit onderzoek dat Stichting Koninklijke Nederlandse Kinderpostzegels heeft laten uitvoeren door het Verwey-Jonker Instituut en de Universiteit Utrecht. Daarbij is ook gebruikgemaakt van de representatieve data uit het Jong na Corona-onderzoek.

Het vervolgonderzoek Doorbreek samen eenzaamheid in de klas (M. Maes, J. Smit & H. Kramps, 2026) is te lezen via deze link.